Google Translate just added Armenian, Azerbaijani, Basque, Georgian, and Urdu

I just noticed these five new additions to the menu on Google Translate (all marked ALPHA) and sure enough, they were added just today. Every one of these except Azerbaijani (mostly the same as Turkish) is quite new territory, as Armenian and Georgian use unique scripts, Basque is unrelated to other languages, and Urdu also uses a different script from Hindi even though the two are also almost the same.

As always, alpha translations are quite rough but if it makes the Armenian Wikipedia comprehensible where it wasn't before then it's a big step up.

Featured article on the Armenian Wikipedia: the Armenian Genocide. Collaboration of the week: the Armenian Genocide. Prominent Armenian of the month: Soghomon Tehlirian, an Armenian Genocide survivor. Okay, I think we have an idea of the issue the Wikipedia users there want to highlight.

Georgian is pretty general in comparison: the featured article is on U2, the current project is Kenya, and the only mention of Russia is a historical note about a railway line that started construction in 1836.

And finally, Basque: Basque whaling, news on the UK election, pretty general stuff.

Basque is probably the largest beneficiary of these changes, considering its status (no independent country uses Basque as its sole official language) and recent successes at revival/strengthening, which will only be bolstered by this.

Read more...

Lake Urmia in Iran is slowly drying up; gathering on the 3rd of April to raise awareness

On Balatarin today I noticed a link going to the following image:


Urmu Gölü quruyor (kuruyor in Turkish) is Azeri for "Lake Urmia is drying up", and the rest of the poster says that there will be a gathering on the 3rd of April. Doing a bit more searching turned up this Facebook group, and a notice that a gathering in Ankara will take place on the 3rd in front of the Azerbaijan Cultural Association (Azerbaycan Kültür Derneği) to raise awareness.

The lake itself is located here in northwestern Iran where all the Azeris live:



View Larger Map

At least the lake isn't on the border between two countries like the Aral Sea is:


View Larger Map

What you see there used to be a single lake:

Due to being located between Kazakhstan and Uzbekistan it may have made it easy to blame the other side and ignore one's own responsibility (because why should we reduce our water consumption when the other side uses it as much as they want? - as the argument goes) over the past decades, whereas Lake Urmia is located entirely within Iran and its fate depends solely on the actions of a single nation. A gif here shows Lake Urmia over a similar period of time, and though there's definite drying it's thankfully not nearly as drastic as the Aral Sea.

Read more...

Azerbaijan to enable de-Russification of surnames

This piece of news is from February but I just noticed it now. You may have noticed that a lot of surnames in Central Asia are a combination of Turkish and Russian, often ending with -ov or -yev. It looks like Azerbaijan intends to make it easier to change surnames away from this. The actual word used here is millileştirmek, which means 'nationalization', but the effect would be to remove the Russian endings.

From the article:

Surname changing process to become easier in Azerbaijan

The leader of Bakü's Atatürk Research Centre, parliament member Nizami Ceferov, said that the subject of removing "ov" and "yev" at the end of surnames and replacing them with Azeri suffixes had been discussed in parliament. Ceferov noted that changing surnames would not be mandatory, but that there would be a benefit to adopting a system that would make it easier for the changes to take place.

Laws enacted in Azerbaijan in 1993 make it possible for surnames to be changed with a court order, but because the process is a long and costly one it has not seen much demand.

View Larger Map

Read more...

İran'daki Azeri göstericiler, bana haberinizi gönderin lütfen

İran'daki Azeriler, haberiniz / bağlantınız varsa bana gönderin lütfen, burada ingilizceye çevireceğim. Biz blogcular yardımcı olmak istiyorum. Twitter'ınız varsa her kez #IranElection da mesajınıza ekleyin lütfen; şöyle daha çok insanlar görebilecekler.

Ve farsça'da haber varsa bu adama gönderin.

English: I do a fair amount of Turkish-English translation here and if there is any information in Turkish/Azeri on the current situation in Iran please let me know.

Read more...

More linguistic silliness from Azerbaijan over improving relations between Turkey and Armenia

Iğdır - "Şehrin büyük nüfus yapısını Azerbaycan Türkleri oluşturuyor. Günlük konuşmada genellikle Azerbaycan Türkçesi kullanılmaktadır." <-- Translation: even parts of Turkey use a language more resembling the standard in Azerbaijan so Azerbaijan is acting silly.

Look, more silliness from Azerbaijan. Part of the article translated into English:

Azerbaijan has banned Turkish songs on the radio and television in Azerbaijan as a protest against the (talks toward the) opening of the Turkish border with Armenia. Azeris are readying themselves to demonstrate in front of Turkey's embassy in Baku, and a boycot of Turkish goods is also on the agenda.

...Azerbaijan wants to increase the price of natural gas sold to Turkey through the Baku-Tbilisi-Erzurum pipeline to 300 dollars...Turkey obtains 12% of its needed natural gas from Azerbaijan.

Considering the importance of the Nagorno-Karabakh region for Azerbaijan I can actually understand the protests and any plans that individuals want to make for a boycot of goods (since that's their right as individuals), but attempting to suddenly raise the price of natural gas for political reasons is never a good idea for a country that wants to be taken seriously as a stable energy supplier, and the similarities between the two languages make a banning of Turkish songs rather ridiculous. And what about the Turkish used in Iğdır, which resembles Azeri Turkish more than that found in Istanbul? And what of other dialects that resemble it somewhat as well, are these to be banned? No, the problems between Turkey and Azerbaijan are political, not linguistic. Attempting to bring language into the discussion when 1) language isn't even the issue and 2) the languages are similar enough that they're basically just two standards of the same language, is ridiculous.

Read more...

Azeris in northern Iran (aka South Azerbaijan) campaign for education in their mother tongue (Türkçe Eğitim İçin İmza Kampanyası)

Khaqani Park, Tabriz, Iran.

Source: Aygazete.com (Turkish)

Dünya Azerbaycanlılar Kongresi tarafından 21 Şubat´ta düzenlenecek "Dünya Ana Dili Günü" arifesinde Güney Azerbaycan´da Türkçe eğitim için imza kampanyası başlatıldı.

A signature campaign for education in Turkish has begun in South Azerbaijan for the eve of February 21st, the "World Native Language Day" prepared by the World Azerbaijani Congress.

GünAzTV´nin haberine göre Güney imza kampanyasına Güney Azerbaycan´ın başkenti Tebriz´in yanı sıra Urmiye, Erdebil, Zencan, Marağa, Hoy ve Hemedan´da büyük ilgi var.

According to news from GünAzTV (South Azerbaijan TV), the signature campaign has seen a lot of interest not just in the capital of South Azerbaijan, Tebriz, but also in Urmiye, Erdebil, Zencan, Marağa, Hoy and Hemedan.

Pazar yerlerine, resmi daireleree, işyerlerine, fabrikalara, okul ve üniversitelere kadar uzanan kampanyada birkaç gün içinde 100 bin imzanın üzerine çıkıldığı belirtiliyor.

There have been over 100,000 signatures obtained over a number of days in the campaign, in areas such as markets, government agencies, workplaces, factories, schools and universities.

İran Anayasası´nın 15. ve 19. maddeleri, ülkede yaşayan tüm farklı etnik topluluklara kendi ana dillerinde eğitim almayı garanti ediyor.

In the 15th and 19th articles of the Iranian constitution the right to education in one's own language for all different ethnic groups living in the country is guaranteed.

21 Şubat Dünya Ana Dili Günü´ne kadar sürecek olan kampanyada toplanan imzalar, İran Meclisi´ne ve uluslararası kuruluşlara gönderilecek.

The signatures gathered from the campaign until the World Language Day on the 21st of February will be sent to the Iranian Parliament and international organizations.


A comment below the article also gives this address as the place to sign for those who are interested.

Articles 15 and 19 in the constitution are as follows:

English (from here)	Persian (from here)
Article 15: Official Language The Official Language and script of Iran, the lingua franca of its people, is Persian. Official documents, correspondence, and texts, as well as textbooks, must be in this language and script. However, the use of regional and tribal languages in the press and mass media, as well as for teaching of their literature in schools, is allowed in addition to Persian.	زبان‏ و خط رسمي‏ و مشترك‏ مردم‏ ايران‏ فارس‏ است‏. اسناد و مكاتبات‏ و متون‏ رسمي‏ و كتب‏ درسي‏ بايد با اين‏ زبان‏ و خط باشد ولي‏ استفاده‏ از زبانهاي‏ محلي‏ و قومي‏ در مطبوعات‏ و رسانه‏ هاي‏ گروهي‏ و تدريس‏ ادبيات‏ آنها در مدارس‏، در كنار زبان‏ فارسي‏ آزاد است‏.
Article 19: No Discrimination, No Privileges All people of Iran, whatever the ethnic group or tribe to which they belong, enjoy equal rights; color, race, language, and the like, do not bestow any privilege.	مردم‏ ايران‏ از هر قوم‏ و قبيله‏ كه‏ باشند از حقوق‏ مساوي‏ برخوردارند و رنگ‏، نژاد، زبان‏ و مانند اينها سبب‏ امتياز نخواهد بود.

Read more...

Silly ban on broadcasting foreign languages is passed in Azerbaijan

The idea to ban broadcasting of foreign languages in Azerbaijan has been in the works for a while, and it looks like the law has been passed.

What makes it silly (besides the idea of banning broadcasts in other languages itself) is that Turkish is included, which is a language so similar to Azeri that there is no problem in understanding shows broadcast in Turkish, and now apparently a lot of shows are going to have to be dubbed into Azeri to comply with the new law:

While the ban was taken as part of efforts to promote local rather than to penalize foreign shows, television stations have not dubbed any Turkish shows into the Azeri language yet.

"Kurtlar Vadisi Pusu," "Tek Türkiye," "Hırsız ve Polis," "Yaprak Dökümü," "Yabancı Damat," "Arka Sokaklar," "Bir İstanbul Masalı," "Aşka Sürgün," "Melekler Adası," and "Beşinci Boyut" are among the Turkish shows that are popular in Azerbaijan, but are not dubbed into Azeri and will be affected by the new law.

It's something akin to being in Scotland and having a law passed that requires shows like Friends / 30 Rock / Seinfeld / Simpsons / etc. to now be dubbed into a nice authentic Scottish brogue.

George: Och aye, that wis a braw meal!
Elaine: It's easy whan ye ken it.
(in walks Kramer)
Kramer: Guid tae see ye!

Er...something like that (I'm not very good at pretending to be Scottish), but done by government decree and done in spite of the fact that you had no troubles understanding the show before it was dubbed.

Just to give an example of how similar the two languages are, here's part of the Azeri Wikipedia (on the Apollo Program):

NASA tərəfindən reallaşdırılmış Aya uçuş layihəsidir. Gemini Layihəsindən sonra qəbul edilən bu proqramın reallaşmasında kosmik yarış və soyuq müharibənin böyük rolu olmuşdur. Layihə Apollon kosmik vasitələri və Saturn V daşıyıcı raketi ilə 1961-1975-ci illərdə planlaşdırılmış və həyata keçirilmişdir.

I'm not even Turkish and I can understand everything but two words there without even checking a dictionary, and even those that I don't know are easy to understand through context: Layihə is obviously program, and soyuq müharibə is probably soğuk savaş (Cold War)...and yup, looks like muharip is also a Turkish word too that I've never seen before but I'm sure Turkish people know very well, meaning combat. I can even translate the above into Turkish that is probably all or mostly correct with almost no effort at all:

NASA tarafından gerçekleştırılmış Aya uçuş programıdır. Gemini Programı'ndan sonra kabul edilen bu programın gerçekleşmasında kosmik kozmik yarış ve soğuk savaşın büyük rolu olmuştur. Program, Apollon kozmik araç (note that Turkish also has the word vasıta) ve Saturn V taşıyıcı raketi ile 1961 - 1975 yıllarda planlaştırılmış ve hayata geçirilmiştir.

Now time to do some searching about on Azeri sites and forums to see how many people find this to be as ridiculous as I and parliamentarian Siyavuş Novruzov do.

Read more...

How similar are the Turkic languages Azeri / Azerbaijani and Uzbek?

This article has the following:

In his turn, calling Azerbaijan as fraternal country, President of Uzbekistan noted that the two countries were close both historically and culturally. “It is difficult to find in the world two peoples tied with each other by their roots. We can talk in our native language and we will always understand each other”.

That's pretty much the main gist of it, that people from both countries have quite an easy time understanding each other. I would suspect that these ministers would have a much easier time understanding each other through all the interaction they've already had with one another and other Turkic countries, giving them an instinct for which words are common to all and which aren't in the same way that Scandinavians more or less know which words to use and which to avoid when talking with one another.

Azeri and Uzbek certainly have a lot of terms common to each other that don't exist in standard Turkish though. Words like:

• az men, uz men, tr ben (I)
• az kömäk, uz kömäk, tr yardım (help) <-- az and uz also know yardım
• az barmaq, uz barmoq, tr parmak (finger)

But on the other hand there are also quite a few words that are common to Turkish and Azeri but don't exist in Uzbek. In any case, the languages are all quite similar and the general rule is that geographic proximity also means linguistic proximity, but it's not a hard and fast rule (see the Salar language for example, located inside China but much closer to standard Turkish than all the other languages that lie in between them).

Also note that Turkish is the only Turkic language that has a dominant standing in the country in which it is located. Azerbaijan is the closest to this but the population is small enough that not many people learn Azeri, and all the other countries that use Turkic languages are still working on establisting their own languages under a lot of Russian influence. Microsoft Office for example has finally been translated into Kazakh; until now people there have had to make do with a Russian language version. Uzbekistan is still getting used to the Latin alphabet and Kazakhstan might change over to the Latin alphabet soon, so the only real stable language in all this is standard Turkish. The situation for these languages is of course much better than it was a few decades ago when these countries were a part of the Soviet Union, and they had no common script, which aside from a few holdouts such as Kazakh and Kyrgyz, has become the Latin alphabet. Taking a look at this image for example one can see that Turkish + Azeri + Uzbek + Turkmen = almost 80% of the total population. Tatar is interesting in that it uses the Cyrillic alphabet because it's the law in Russia, but their Wikipedia is in the Latin alphabet.

Read more...

It's possible to work in Tehran just using Turkish / Tahran'da Türkçe konuşarak işlerinizi yapabilirsiniz

Tehran skyline with Milad Tower in the background.

Here's a short piece from CNN Türk that isn't about a current event, but rather about the linguistic situation in Iran. Apparently in the capital (and of course up in the north towards Azerbaijan) it's possible to live and work simply through knowing Turkish.

The Azeri people mentioned in the article are those that live in northern Iran and Azerbaijan, who speak a language so similar to Turkish that it would probably be considered a dialect if Azerbaijan were a part of Turkey.

Türkiye ile asırlardır komşu olan İran arasındaki kültürel alışveriş üst düzeyde. Bunun en büyük kanıtı başkent Tahran'daki Türkçe bilenlerin sayısı. Tahran'da Türkçe konuşarak işlerinizi halledebilirsiniz...

The cultural exchanges between Turkey and its neighbor Iran over the centuries has been on the highest level. The largest proof of this is the number of people that know Turkish in its capital Tehran. You can get by working in Tehran while speaking Turkish...

Osman Sert / CNN TÜRK / Tahran

İran siyasetinde Türkçe hep önemli oldu. Daha önce Cumhurbaşkanlığı koltuğunda oturan Haşimi Rafsancani, bugünkü Dışişleri Bakanı Maniçehr Mottaki Türkçe konuşan önemli İranlı siyasilerden...

Turkish has become very important in Iranian politics. Important Iranian politicians that speak Turkish include former president Hashemi Rafsanjani (اکبر هاشمی رفسنجانی ), and now Foreign Minister Manouchehr Mottaki (منوچهر متکی ).

Ancak İran'da Türkçe'nin etkisi sadece siyasi hayatla sınırlı değil. Türkçe o kadar çok kapıyı açıyor ki, Tahran sokaklarında taksi şoförü bile size hemşehri muamelesi yapıyor:

However, the influence of Turkish in Iran is not just limited to political life. Turkish opens so many doors that even taxi drivers in Tehran treat you as one of their own people:

- Neden para almıyorsun?

- Why don't you take the money?

- Hemşehri. Sen de Türksen, ben de Türküm, hemşehriyiz ondan...

- Fellow countryman. If you're Turkish, I'm Turkish too. From that we're fellow countrymen...

İran'ın başkenti Tahran'ın nüfusu 12 milyon. Bu 12 milyonun neredeyse yarısı Azeri. Sokaklarda Türkçe konuşuluyor. Günlük hayatta Türkçe'den başka dil bilmeden İran'ın başkentinde rahatlıkla bütün işlerinizi görebilirsiniz.

The population of Iran's capital Tehran is 12 million. Almost half of these 12 million are Azeri. Turkish is spoken in the streets. You can carry out any of your work in daily life with ease in the capital of Iran without having to know another language.

Özellikle İran'daki Türkler, Türk-İran ilişkilerinin gelişmesini istiyor:

Turks in Iran especially hope for developments in the relationship between Turkey and Iran:

"Türkiye ile İran arasındaki bu dostluk bağlarının biraz güçlenmesinde, bir de bu nükleer şeylerin çözümü için yararlı olacağını düşünüyorum. Türkiye de bu konuda bayağı adımlar attı. Özellikle ABD ile İran arasındaki problemleri çözmek için. inşallah çözülür bu işler"

"I think that through strengthening somewhat these friendly ties between Turkey and Iran it would be helpful for finding a solution for these nuclear issues as well. Turkey has made some progress in this issue. Especially to solve the problems between the United States and Iran. Hopefully these things will be solved."


By the way, this is what the Azeri Wikipedia has on Tehran:

تهران،(طهران)، ایران اسلام جمهوریتی نین پایتختی‌دیر (باشكندی). تهران دونيا دا ان چوخ يئرلشن آذری توركلرين شهری اولابيلر.

(It's usually written in Latin letters like Turkish but sometimes you'll see it written in the Arabic script like this)

I think it says that "Tehran is the capital of the Islamic Republic of Iran. Tehran could be the city with the most number of Azeri in the world." (rough transcription: Tehran, Iran Islam Cumhuriyeti'nin payetakhti (bashkendi). Tehran dunyada en çok yerleşen Azeri Türkler'in şehri olabilir.)

Read more...

아제르바이잔의 경제성장과 왜 터키어를 배우는 것이 좋은지

지난주에 파이낸셜뉴스에 아제르자이잔에 대한 자세한 뉴스가 나와서 보기 좋았다. 지난 1년동안 아주 많은 한국사람들에게 왜 터키어를 배우는 것이 좋은지 (물론 영어/일본어 같은 언어를 배우지 말라는 것이 아님) 얘기해 왔지만 사람들이 대부분 터키/아제르바이잔/중앙아이아에 대해 잘 모르기 때문에 길게 설명하기 힘들어서 이렇게 쉽게 신문기사에 링크만 걸어도 되는것이 아주 편하다.

하지만 아제르바이잔은 터키가 아닌데 왜 터키어가 좋은가? 사실은 아제르바이잔어와 터키어가 하나의 언어의 방언이라고 말할 수도 있다. 즉, 아제르바이잔으로 가는 터키사람들은 다른 단어를 몇 개만 배우면 의사소통에 거의 문제가 없다.

예를 들어서:

Ad Çekimi (명사의 격)
터키어	아제르바이잔어	한국어	터키어	아제르바이잔어	한국어
kız	qız	여자	ev	ev	집
kızı	qızı	여자를	evi	evi	집을
kıza	qıza	여자에게	eve	evə	집에
kızda	qızda	여자에서	evde	evdə	집에서
kızdan	qızdan	여자에서부터	evden	evdən	집에서부터
kızın	qızın	어져의	evin	evin	집의

(아제르바이잔어의 q발음은 k와 같음)

동사활용도 거의 똑같다:

Gelecek Zaman (미래형)
터키어	아제르바이잔어	한국어
geleceğim	gələcəyəm	나는 올 것이다
geleceksin	gələcəksən	너는 올 것이다
gelecek(tir)	gələcək(dir)	그는 올 것이다
geleceğiz	gələcəyik	우리는 올 것이다
geleceksiniz	gələcəksiniz	당신은 올 것이다
gelecekler	gələcəklər	그들은 올 것이다

지금 현재 터키어와 튀루크언어들 (터키어와 비슷한 언어들)이 빨리 배울 만한 언어가 되려고 하는 이유가 몇개 있다:

• 터키의 지속적인 성장 - 인구는 일년에 100만명 증가하고 경제성장률도 약 6%
• 키프로스는 분단국가이기 때문에 현재 그리스어를 쓰는 남쪽만 EU에 들어가 있는데 몇 개월 전부터 남쪽에 통일을 원하는 대통령이 당선돼서 남북이 통일될 가능성도 있다. 통일되면 터키어도 EU의 공용어가 될 것임.
• 아제르바이잔의 경제성장: 일년에 31%로 세계1위.
• 작년에 터크메니스탄의 Niyazov 대통령이 갑자기 사망했다. Niyazov는 약간 김정일과 같은 식으로 나라를 다스리면서 자기를 신으로 여기게 시키고 자기의 금 동산을 세우고 나라를 완전 폐쇄국으로 만들었다. 다행히 새 대통령인 Berdimuhammedov는 터크메니스탄을 개방하기 시작했다.
• 카자흐스탄도 요즘 경제가 잘 되고 있으며 매년 10% 성장하고 있다.

그럼, 파이낸셜타임즈 기사에서 몇 부분을 소개하기로 합시다.

인구 859만명에 한반도의 40% 규모인 8만6600㎢의 아제르바이잔은 에너지 자원부국이자 에너지 수송로의 요충지며 경제적 잠재력이 높은 것으로 평가된다.

그리고:

현재 석유 추정매장량은 70억∼130억배럴로 지난해 하루평균 86만배럴의 석유를 생산·수출했다. 석유의 생산·수출은 2005년 아제르바이잔 최대 유전인 ACG 유전 개발과 ‘아제르바이잔 바쿠-그루지야 트빌리시-터키 세이안’을 잇는 ‘BTC 송유관’ 완공 이후 지속적으로 증가하고 있다.

ACG 유전은 확인매장량만도 54억배럴. 지난해에는 하루평균 55만배럴의 석유를 생산했다. 최대 지분을 보유한 영국 석유회사 BP는 2020년까지 이곳에서의 석유생산량을 연간 5억배럴 수준으로 늘릴 계획이다.

천연가스 역시 무궁무진하다. 지난해 말 기준 천연가스 확인매장량은 2조8600만㎥(30조입방피트)에 달한다. 2006년에는 2410억입방피트의 천연가스를 생산했다. 현재 아제르바이잔은 천연가스 생산량보다 소비량이 많은 순수입국이나 최대 가스전인 샤데니즈 가스전을 중심으로 2010년까지 연 생산량을 1조1000억입방피트까지 증산할 계획이다.

그 다음에:

연평균 20%가 넘는 고속 경제성장 중인 아제르바이잔이지만 아직 사회기반시설은 취약하기만 하다. 한국의 정보통신기술이나 산업다변화 경험, 교통관리 등은 경제성장의 효율성을 높이기 위해 현실적으로 필요한 부분들이다.

이 때문에 우리기업들도 이곳 진출에 공을 들이고 있다.

지난 19일 대우인터내셔널은 바글란그룹과 바하르 가스전 개발협력 양해각서(MOU)를 체결했다. 바쿠 남쪽 카스피해상 45㎞ 지점 바하르 가스전 공동개발 생산 및 인근 추가 유망광구 탐사권을 확보함에 따라 양사는 향후 6개월간 매장 유망성 평가 등을 실시한 후 사업 참여 여부를 결정하게 된다.

광업진흥공사와 환경자원부는 코카서스 지역 광물자원 공동탐사에 합의했다. 코오롱그룹은 드림아일랜드(복합단지) 건설 등 2억달러가 넘는 수주성과를 올렸다.

최근 한승수 국무총리의 자원외교 순방 중에 성사되지 못했지만 석유공사는 유망광구에 대한 독점적 조사평가권한 양해각서(MOU) 체결을 위해 노력 중이다. 이것이 성사되면 석유공사는 1년간 공동조사와 독점적 평가권한을 갖고 신규 탐사광구 발굴에 나서게 되며 평가 결과에 따라 신규 탐사계약 체결 가능성도 확보하게 된다.

마지막으로, 터키어는 한국사람들에게 아주 배우기 쉬운 언어이기 때문에 열심히 하면 대부분 1년 안에 잘할 수 있을것이다. 한국어와 터키어가 얼마나 비슷한 언어인지 알기 위해 이 게시물을 보세요.

Read more...

Putting your Turkish to use with other Oghuz Turkic languages

This isn't the most impressive trick in the world, but with a bit of replacing letters here and there you can make Turkmen and Azeri a lot easier to read if you know a good amount of Turkish. Here are a few paragraphs on Turkmenistan from the Turkmen Wikipedia for example:

Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan döwleti Gundogaryn we Gunbataryn kop yuertlaryna tarao gidyan gadymy “Beýik Ýupek” sowda ýollarynyň çatrygynda, geografik taýdan innan amatly ýerde ýerleşýar. Şona gora-de, Türkmenistanyň territoriýasynyn usti bilen Gadymy we Orta asyr dowurlerinde hem dunya bazarlaryna tarap kerwen yollary, yodalary gecipdir.

Uzaklarda baslanan kerwen yolunyn bir sahsy oz dowrunde gadymy siwilizasiya merkezlerinin biri bolan Merwin usti bilen gecipdir. Gundogardan Yewropa tarap uzalyp gidyan kerwen yolunyn sowda merkezlerinin biri bolan gadymy Koneurgenc hem “Turkustanyn derwezesi” diylip atlandyrylypdyr.

Beyik yupek yolunyn yene bir shahasy ilki Murgap deryasynyn boyu bilen, sonra Owganystanyn ustunden Hindistana cenli baryp yetipdir.

Gundogaryn we Gunbataryn gadymy sowda aragatnashyklaryny Turkmenistanyn territoriyasynyn hem usti bilen amala ashyrmak uly rol oynan Beyik yupek yoly indi bizin taze dowrumizde-Garashsyzlyk dowrunde yene-de dikeldilip bashlandy. Yone bu gezek yontem kerwen yollary boyunca dal-de, polat reysleri arkaly dikeldilyar. Tejen-Sarags-Mashat demir yolunyn gurulmagy bilen Turkmenistanyn ustunden Transaziya kontinentara demir yol magistraly acyldy we ol Beyik yupek yolunyn ugry bilen gidyar. Ol Pekinden (Hytay) Yewropanyn bosagasynda yerleshen Ystambula(Turkiya) cenli yetyar, Pars aylagyna hem yeter.

Garashsyz Turkmenistan dowletinin Yewropa bilen Aziyanyn catrygynda yerleshmegi, onun geosyyasy yagdayynda oran uly amatlyklyklar doredyar.

Garashsyz we baky Bitarap Turkmenistan Hazar denzinin gundogar kenarynda Amyderya cenli yarym million kwadrat kilometer golay (491,2 mun kw.km) demirgazykdan gunorta bolsa 650 km, ulazyl gidyar. Merkezi Aziyanyn ahli meydanynyn 12,2%-I Turkmenistanyn payyna dushyar. Sheyle-de bolsa, Merkezi Aziya garshsyz dowletlerin arasynda Turkmenistan Gazagystandan sonar umumy meydany boyunca in iri dowlet hasaplanyar. Ilaty 24 million adama golaylashan gonshy Ozbegistanyn hem tutyan meydany Turkmenistanynkydan az Ozbegistan gundogarda Owganystan dowleti bilen Turkmenistanyn aracak serhetlerinin uzynlygy 864 km, Eyran Yslam Respublikasy bilen bolsa 1,5 mun kilometer golaylashyar. Turkmenistan demirgazyk gunbatarda Gazagystan dowleti bilen hem aracakleshyar.

Merkezi Aziyanyn dowletlerine garanda Turkmenistan Russuia Federasiyasynyn Yewropa bolegine yerleshen ykdysady-geografik rayonlaryna, Kawkazyn garashsyz dowletlerine ha yakyn we amatly yerleshmegi bilen tapawutlanyar. Ol dowletler Merkezi Aziya dowletlerine ozlerinin transit yuklerini Turkmenistanyn usti bilen dashayarlar. Hazar denzinin kenaryna Turkmenbashy porty Merkezi Aziyanyn “Gunbatar derwezesi” hasaplansa, “Turkmenabat-Gonrat-Beynew” demir yoly derwezesi.

Merkezi Aziýanyň beýleki döwletlerine garanda Türkmenistanyň duzluk territoriýalary has agdyklyk edyar. Bu bolsa yurdumyzyn dunya bazarlaryna tarao cykalgalaryn has kop bolmagyna amatly shertler doredyar. Mysal ucin, Türkmenabat-Haýraton aralygynda Amyderya-Hyrat we Atamyrat-Ymamnazar awtomobil yollary arkaly Lyutfabat, Etrek-Gurgen, Aşgabat-Gowdan-Bajygyran awtomobil yollaryndan bashga-da, Eýran Yslam Respublikasyna tarap Tejen-Sarahs-Mashat demir yolunyn gurulmagy dunya bazaryna täze cykalgadyr.

Türkmenistan landşaftynyn esasy bolegini meýdany boýunça Sahara we Gobi çolluklerinden son dünýäde uçunji orny eýeleýan Garagum çoli tutýar. Ol hojalyk taýdan heiz az ozleşdirilen. Ol ýaşayşyn seýrekligi, juda az orumlaşanlygy, yssylygy bilen tapawutlanyar. Emma ýerasty tebigy baýlyklaryn kopdurliligi bilen Türkmenistan indi dünýä bellidir.

Turkmenistanyn gin meydanynyn 7%-gur ilatly obalaryn, suwarymly ekerancylyk massiwlerinin, iri shaherlerinin, gur gatnaw yollaryn, oazislerin payyna dushyar. Derya julgelerinin, suwarysh kanallarynyn, da eteklerinin ozleshdirilen yerleri-oazisler Turkmenistanyn koplenc cetki kunjeklerinde yerleshyarler. Garagum deryasynyn zonasy Turkmenistanyn gunorta boleginin ululy-kicili kop oazislerini yeke-tak suwarysh sistemasyna birikdiryar.

Uzynlygy 1300 kilometr Garagum deryasy Turkmenistanda ykdysady we durmush ozgerishiklerinin bash zonasydyr,

Geografik taydan has gunortada yerleshishi boyunca Garagum deryasynyn zonasy gonshy Ozbegistanyn Murzecol, Garshy kanallaryn zonalaryndan ozunin agroklimatik resurslary boyunca has amatlylygy bilen tapawutlanyar. Garagum deryasynyn zonasynda yagtylygy we yylylygy has kop talap edyan ince suyumli gowaca we beyleki oba hojalyk ekinleri osdurilip yetishdirilyar. Garagum deryasynyn zonasynda yurdumyzyn ilatynn den yarsyndan kopusi yashayar.

Halkara Ykdysady Hyzmatdashlyk Guramasynyn (EKO-nyn) agzasy bolmak bilen, Turkmenistanyn goesyyasy ahmiyati barha rowaclanyar.

EKO giryan 10 dowletin ahlisinin 300 million adamdanam gowyrak ilaty bolup, olaryn umumy meydany 7960 mun kwadrat kilometrdir. Turkmenistan EKO-nyn geograik ginishliginin merkezinde yerleshyar. Onun usti bilen esasy halkara demir yol magistrallaryn (“Transaziya”, “Demirgazyk-gunorta”) we turbaprowodlaryn gecirilmegi barada birnace iri mocberli taslamalar ishlenip duzulyar.

Turkmenistanyn klimat resurslary, gun radiyasynyn yokary derejeli oba hojalygyna yaramly gunlerin kop bolmagy, klimatyn gurak we kontinentallygy bilen hasiyetlendirilyar. Tutushlygyna alanynda Turkmenistanyn agroklimat resurslary oba hojalygyny, onun esasy ugry suwarymly ekerancylygy alyp barmak ucin amatlydyr. Yurdumyzyn mineral-cig mal resurslary boyunca dunyade bay yurtlaryn hatarynda duryar. Mundan bashga-da, Turkmenistanyn territoriyasy himiki cig mallaryn, gurlushyk materyallaryn zapasyna hem bay yuert hasaplanylyar.

Hm, that's not bad by itself. But if you do the following:

Replace w with v,

Replace y with ı,

Replace ý with y, and

Replace j with c,

you get this:

Garaşsız ve bakı Bitarap Türkmenistan dövleti Gundogarın ve Gunbatarın kop ıuertlarına tarao gidıan gadımı “Beyik yupek” sovda yollarının çatrıgında, geografik taydan innan amatlı yerde yerleşyar. Şona gora-de, Türkmenistanın territoriyasının usti bilen Gadımı ve Orta asır dovurlerinde hem dunıa bazarlarına tarap kerven ıolları, ıodaları gecipdir.

Uzaklarda baslanan kerven ıolunın bir sahsı oz dovrunde gadımı sivilizasiıa merkezlerinin biri bolan Mervin usti bilen gecipdir. Gundogardan ıevropa tarap uzalıp gidıan kerven ıolunın sovda merkezlerinin biri bolan gadımı Koneurgenc hem “Turkustanın dervezesi” diılip atlandırılıpdır.

Beıik ıupek ıolunın ıene bir shahası ilki Murgap derıasının boıu bilen, sonra Ovganıstanın ustunden Hindistana cenli barıp ıetipdir.

Gundogarın ve Gunbatarın gadımı sovda aragatnashıklarını Turkmenistanın territoriıasının hem usti bilen amala ashırmak ulı rol oınan Beıik ıupek ıolı indi bizin taze dovrumizde-Garashsızlık dovrunde ıene-de dikeldilip bashlandı. ıone bu gezek ıontem kerven ıolları boıunca dal-de, polat reısleri arkalı dikeldilıar. Tecen-Sarags-Mashat demir ıolunın gurulmagı bilen Turkmenistanın ustunden Transaziıa kontinentara demir ıol magistralı acıldı ve ol Beıik ıupek ıolunın ugrı bilen gidıar. Ol Pekinden (Hıtaı) ıevropanın bosagasında ıerleshen ıstambula(Turkiıa) cenli ıetıar, Pars aılagına hem ıeter.

Garashsız Turkmenistan dovletinin ıevropa bilen Aziıanın catrıgında ıerleshmegi, onun geosııası ıagdaıında oran ulı amatlıklıklar doredıar.

Garashsız ve bakı Bitarap Turkmenistan Hazar denzinin gundogar kenarında Amıderıa cenli ıarım million kvadrat kilometer golaı (491,2 mun kv.km) demirgazıkdan gunorta bolsa 650 km, ulazıl gidıar. Merkezi Aziıanın ahli meıdanının 12,2%-I Turkmenistanın paıına dushıar. Sheıle-de bolsa, Merkezi Aziıa garshsız dovletlerin arasında Turkmenistan Gazagıstandan sonar umumı meıdanı boıunca in iri dovlet hasaplanıar. Ilatı 24 million adama golaılashan gonshı Ozbegistanın hem tutıan meıdanı Turkmenistanınkıdan az Ozbegistan gundogarda Ovganıstan dovleti bilen Turkmenistanın aracak serhetlerinin uzınlıgı 864 km, Eıran ıslam Respublikası bilen bolsa 1,5 mun kilometer golaılashıar. Turkmenistan demirgazık gunbatarda Gazagıstan dovleti bilen hem aracakleshıar.

Merkezi Aziıanın dovletlerine garanda Turkmenistan Russuia Federasiıasının ıevropa bolegine ıerleshen ıkdısadı-geografik raıonlarına, Kavkazın garashsız dovletlerine ha ıakın ve amatlı ıerleshmegi bilen tapavutlanıar. Ol dovletler Merkezi Aziıa dovletlerine ozlerinin transit ıuklerini Turkmenistanın usti bilen dashaıarlar. Hazar denzinin kenarına Turkmenbashı portı Merkezi Aziıanın “Gunbatar dervezesi” hasaplansa, “Turkmenabat-Gonrat-Beınev” demir ıolı dervezesi.

Merkezi Aziyanın beyleki dövletlerine garanda Türkmenistanın duzluk territoriyaları has agdıklık edıar. Bu bolsa ıurdumızın dunıa bazarlarına tarao cıkalgaların has kop bolmagına amatlı shertler doredıar. Mısal ucin, Türkmenabat-Hayraton aralıgında Amıderıa-Hırat ve Atamırat-ımamnazar avtomobil ıolları arkalı Lıutfabat, Etrek-Gurgen, Aşgabat-Govdan-Bacıgıran avtomobil ıollarından bashga-da, Eyran ıslam Respublikasına tarap Tecen-Sarahs-Mashat demir ıolunın gurulmagı dunıa bazarına täze cıkalgadır.

Türkmenistan landşaftının esası bolegini meydanı boyunça Sahara ve Gobi çolluklerinden son dünyäde uçunci ornı eyeleyan Garagum çoli tutyar. Ol hocalık taydan heiz az ozleşdirilen. Ol yaşaışın seyrekligi, cuda az orumlaşanlıgı, ıssılıgı bilen tapavutlanıar. Emma yerastı tebigı baylıkların kopdurliligi bilen Türkmenistan indi dünyä bellidir.

Turkmenistanın gin meıdanının 7%-gur ilatlı obaların, suvarımlı ekerancılık massivlerinin, iri shaherlerinin, gur gatnav ıolların, oazislerin paıına dushıar. Derıa culgelerinin, suvarısh kanallarının, da eteklerinin ozleshdirilen ıerleri-oazisler Turkmenistanın koplenc cetki kunceklerinde ıerleshıarler. Garagum derıasının zonası Turkmenistanın gunorta boleginin ululı-kicili kop oazislerini ıeke-tak suvarısh sistemasına birikdirıar.

Uzınlıgı 1300 kilometr Garagum derıası Turkmenistanda ıkdısadı ve durmush ozgerishiklerinin bash zonasıdır,

Geografik taıdan has gunortada ıerleshishi boıunca Garagum derıasının zonası gonshı Ozbegistanın Murzecol, Garshı kanalların zonalarından ozunin agroklimatik resursları boıunca has amatlılıgı bilen tapavutlanıar. Garagum derıasının zonasında ıagtılıgı ve ıılılıgı has kop talap edıan ince suıumli govaca ve beıleki oba hocalık ekinleri osdurilip ıetishdirilıar. Garagum derıasının zonasında ıurdumızın ilatınn den ıarsından kopusi ıashaıar.

Halkara ıkdısadı Hızmatdashlık Guramasının (EKO-nın) agzası bolmak bilen, Turkmenistanın goesııası ahmiıati barha rovaclanıar.

EKO girıan 10 dovletin ahlisinin 300 million adamdanam govırak ilatı bolup, oların umumı meıdanı 7960 mun kvadrat kilometrdir. Turkmenistan EKO-nın geograik ginishliginin merkezinde ıerleshıar. Onun usti bilen esası halkara demir ıol magistralların (“Transaziıa”, “Demirgazık-gunorta”) ve turbaprovodların gecirilmegi barada birnace iri mocberli taslamalar ishlenip duzulıar.

Turkmenistanın klimat resursları, gun radiıasının ıokarı dereceli oba hocalıgına ıaramlı gunlerin kop bolmagı, klimatın gurak ve kontinentallıgı bilen hasiıetlendirilıar. Tutushlıgına alanında Turkmenistanın agroklimat resursları oba hocalıgını, onun esası ugrı suvarımlı ekerancılıgı alıp barmak ucin amatlıdır. ıurdumızın mineral-cig mal resursları boıunca dunıade baı ıurtların hatarında durıar. Mundan bashga-da, Turkmenistanın territoriıası himiki cig malların, gurlushık materıalların zapasına hem baı ıuert hasaplanılıar.

Not perfect (note the weird ı in some places where the original y would have been better), but easier to read.

Okay then, how about Azerice (Azerbaijan)? Let's take a paragraph from their Wikipedia:

Zəngin Azərbaycanımızın şəhər və rayonları, şair və yazıçıları, mətbəxi, geyimləri və s. haqda dürüst məlumatınız varsa, maksimum neytrallığı və obyektivliyi qoruyaraq, durmadan Azərbaycan Vikipediyasına əlavələr edin! Bunun üçün sadəcə qeydiyyatdan keçmək kifayətdir.

Lakin bununla kifayətlənməmək lazımdır. Vikipediya bugün dünyada güvənilən və çox populyar informasiya mənbəyi kimi tanınır. Tələbələr, jurnalistlər və digər araşdırmaçılar internetdə məlumat axtarışında məhz bu resursa üstünlük verirlər. Bunun üçün bizim Azərbaycan dilindəki Vikipediyanı qurmaqla yanaşı, İnglis, Fransız, Rus, Alman, İspan və digər dillərdə olan Vikipediyalara da əlavələr etməmiz, Azərbaycan və onun ayrılmaz hissəsi olan Qarabağ haqda həqiqətlərin dünyaya çatdırılması yolunda vacib addımlardandır. Məqalələrin Yaradılması Vikipediyada məqalələrin yazılması olduqca asandır və HTML səhifələrindən fərqli olaraq xüsusi biliklər tələb etmir. Mündəricatın yaradılması, keçid və şəkillərin əlavə edilməsi, şablonlar və diğər funksiyalar avtomatlaşdırıldığından məqalələri qısa müddət ərzində asanlıqla yaratmaq mümkündür. Təsadüfi deyil ki Havaililərin dilində wiki (wihiwihi) sözü “tez”, “cəld” mənasını daşıyır.

Hər zaman neytral nəzər nöqtəsindən çıxış edərək yazın və yazdığınız məqalələrin mənbəyini göstərin. Bu idarəçilərin və oxuyucuların sizin məqalənizə olan etimadını artıracaq və mümkün mübahisələrin qarşısını alacaq. Mənbələri xarici keçidlər vasitəsilə “Ədəbiyyat”, “Mənbələr”, “Əlavələr” və ya “Əlavə Ədəbiyyat” başlıqlı bölüm(lər)də sadalayın.

Günümüzdə aktual olmayan, lakin bir neçə il sonra ciddi problemlərə səbəb ola biləcək daha bir vacib məqam müəllif hüquqlarıdır. Əgər əlavə etdiyiniz məqalə, şəkil və ya media faylının bir neçə il sonra ensiklopediyadan xaric olunmağını istəmirsinizsə, ən azı müəllifinin adını qeyd edin.

Yeni məqalə yaratmaq üçün xüsusi Kömək:Yeni Məqalə Yarat səhifəsində başlığı daxil edib, “Məqalə yarat” düyməsini seçin. Seçdiyiniz başlıqlı məqaləni redaktə etmək üçün digər səhifəyə keçəcəksiniz. Burada məqalənin mətnini daxil edib “Səhifəni qeyd et” düyməsini seçməklə onu Vikipediyaya daxil edin.

Vikipediyanın bütün imkanlarını öyrənmək istəyirsinizsə "Ədəbiyyat" bölümündəki İnglis və Rus dilində bənzər məqalələrə müraciət edə bilərsiniz.

Well, first thing we're going to do is turn those e's around.

Then turn q into k.

X - I don't think anything can be done about x, as half the time it represents a word where Turkish uses an h (tarix - tarih) and the other half of the time it's a k (çox- çok). But even with those two changes it becomes much easier to read:

Zengin Azerbaycanımızın şeher ve rayonları, şair ve yazıçıları, metbexi, geyimleri ve s. hakda dürüst melumatınız varsa, maksimum neytrallığı ve obyektivliyi koruyarak, durmadan Azerbaycan Vikipediyasına elaveler edin! Bunun üçün sadece keydiyyatdan keçmek kifayetdir.

Lakin bununla kifayetlenmemek lazımdır. Vikipediya bugün dünyada güvenilen ve çox populyar informasiya menbeyi kimi tanınır. Telebeler, jurnalistler ve diger araşdırmaçılar internetde melumat axtarışında mehz bu resursa üstünlük verirler. Bunun üçün bizim Azerbaycan dilindeki Vikipediyanı kurmakla yanaşı, İnglis, Fransız, Rus, Alman, İspan ve diger dillerde olan Vikipediyalara da elaveler etmemiz, Azerbaycan ve onun ayrılmaz hissesi olan karabağ hakda hekiketlerin dünyaya çatdırılması yolunda vacib addımlardandır. Mekalelerin Yaradılması Vikipediyada mekalelerin yazılması oldukca asandır ve HTML sehifelerinden ferkli olarak xüsusi bilikler teleb etmir. Mündericatın yaradılması, keçid ve şekillerin elave edilmesi, şablonlar ve diğer funksiyalar avtomatlaşdırıldığından mekaleleri kısa müddet erzinde asanlıkla yaratmak mümkündür. Tesadüfi deyil ki Havaililerin dilinde wiki (wihiwihi) sözü “tez”, “celd” menasını daşıyır.

Her zaman neytral nezer nöktesinden çıxış ederek yazın ve yazdığınız mekalelerin menbeyini gösterin. Bu idareçilerin ve oxuyucuların sizin mekalenize olan etimadını artıracak ve mümkün mübahiselerin karşısını alacak. Menbeleri xarici keçidler vasitesile “edebiyyat”, “Menbeler”, “elaveler” ve ya “elave edebiyyat” başlıklı bölüm(ler)de sadalayın.

Günümüzde aktual olmayan, lakin bir neçe il sonra ciddi problemlere sebeb ola bilecek daha bir vacib mekam müellif hükuklarıdır. eger elave etdiyiniz mekale, şekil ve ya media faylının bir neçe il sonra ensiklopediyadan xaric olunmağını istemirsinizse, en azı müellifinin adını keyd edin.

Yeni mekale yaratmak üçün xüsusi Kömek:Yeni Mekale Yarat sehifesinde başlığı daxil edib, “Mekale yarat” düymesini seçin. Seçdiyiniz başlıklı mekaleni redakte etmek üçün diger sehifeye keçeceksiniz. Burada mekalenin metnini daxil edib “Sehifeni keyd et” düymesini seçmekle onu Vikipediyaya daxil edin.

Vikipediyanın bütün imkanlarını öyrenmek isteyirsinizse "edebiyyat" bölümündeki İnglis ve Rus dilinde benzer mekalelere müraciet ede bilersiniz.

So there it is. That's a good way to make even more use of your Turkish. Where would you use something like this, you ask? Maybe here. As noted in this post, Azerbaijan's economy is expected to expand its income per capita by about 250% over the next six years, not too shabby. I'm looking forward to an explosion of Azerice on the internet.

Read more...

Turkish 1000 most frequent words + other Turkic languages, Ido and English

To help others with learning Turkish and other Turkic languages, I've started another document with the 1000 most frequent words in Turkish, from Wiktionary. The list doesn't have the meaning in English so the student of Turkish is forced to look up the meaning of each and every one, so I thought I would write in the meaning in Ido and English as well as include three other Turkic languages (Azeri, Kazakh, Uzbek) for comparison, and also since it's very likely that the words are also in their top 1000 or 2000 most frequent words.

This will probably also take a few months to complete. Here's the document.

Read more...